Podatek od zachowku to temat, który często budzi wątpliwości, zwłaszcza w kontekście obowiązku jego zapłaty. W artykule poniżej przybliżamy, kto jest uprawniony do zachowku, jakie są zasady dotyczące jego wysokości oraz kiedy można skorzystać ze zwolnienia podatkowego.
Czym jest zachowek i kto jest uprawniony do jego otrzymania?
Zachowek to instytucja prawna mająca na celu ochronę interesów najbliższych zmarłemu, którzy nie zostali uwzględnieni w testamencie. Zgodnie z artykułem 991 kodeksu cywilnego, prawo do zachowku przysługuje zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy.
Uprawnieni do zachowku to przede wszystkim dzieci osoby zmarłej, a jeżeli ci nie żyją, to wnuki, prawnuki i dalsi zstępni. W przypadku braku zstępnych, prawo do zachowku przysługuje również rodzicom osoby zmarłej. Ważne jest, aby pamiętać, że osoby te mogą być uprawnione do zachowku nawet w przypadku, gdy zostali pominięci w testamencie.
Jak obliczana jest wartość zachowku?
Wartość zachowku ustala się na podstawie udziału spadkowego, który przysługiwałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym. Jeżeli osoba uprawniona jest trwale niezdolna do pracy lub małoletnia, przysługuje jej 2/3 wartości tego udziału. W innych przypadkach jest to połowa wartości udziału spadkowego.
Do wartości spadku, na podstawie której oblicza się zachowek, wlicza się darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę. Wyłączone są natomiast zapisy zwykłe, polecenia oraz darowizny uczynione przed więcej niż 10 lat od otwarcia spadku, chyba że dotyczą osób niebędących spadkobiercami lub uprawnionymi do zachowku.
Podatek od zachowku – kiedy i ile wynosi?
Podatek od zachowku należy się, jeżeli uprawniony nie otrzymał go w formie darowizny, dziedziczenia lub zapisu. Obowiązek podatkowy powstaje w momencie zaspokojenia roszczenia o zachowek, a wysokość podatku jest taka sama jak w przypadku podatku od spadku.
Opodatkowaniu podlega zachowek, którego wartość przekracza kwotę wolną od podatku wynoszącą 9637 zł. Wysokość podatku od zachowku jest uzależniona od kwoty zachowku:
- Do 10 278 zł – podatek wynosi 3%.
- Od 10 278 zł do 20 556 zł – podatek wynosi 308,30 zł oraz 5% od nadwyżki ponad 10 278 zł.
- Powyżej 20 556 zł – podatek wynosi 822,20 zł oraz 7% od nadwyżki ponad 20 556 zł.
Kiedy można uniknąć podatku od zachowku?
Istnieje możliwość uniknięcia podatku od zachowku, jednak warunkiem jest zgłoszenie faktu otrzymania zachowku do właściwego urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie sześciu miesięcy od jego otrzymania. Osoby uprawnione do zachowku, które spełnią ten warunek, mogą skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku.
Zwolnienie z podatku od zachowku dotyczy osób zaliczanych do zerowej grupy podatkowej, takich jak małżonek, zstępni i wstępni spadkodawcy. Należy jednak pamiętać, że zgłoszenie musi być dokonane w odpowiednim terminie, a brak terminowego zgłoszenia skutkuje koniecznością zapłaty podatku.
Co jeszcze warto wiedzieć o podatku od zachowku?
Podatek od zachowku jest częścią szerszego systemu opodatkowania spadków i darowizn, a jego zasady są określone w ustawie o podatku od spadków i darowizn. Zasady te są stosowane również w sytuacjach, gdy zachowek jest wypłacany przez osobę, z którą uprawniony nie jest spokrewniony.
Warto podkreślić, że w przypadku, gdy zachowek nie został wypłacony w formie darowizny lub dziedziczenia, uprawniony ma prawo do wystąpienia z roszczeniem wobec spadkobiercy o zapłatę sumy pieniężnej równoznacznej wartości zachowku.
Co warto zapamietać?:
- Prawo do zachowku przysługuje zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, nawet jeśli zostali pominięci w testamencie.
- Wartość zachowku wynosi 1/2 lub 2/3 udziału spadkowego, w zależności od statusu uprawnionego (np. małoletni lub trwale niezdolny do pracy).
- Podatek od zachowku obowiązuje, gdy jego wartość przekracza 9637 zł; stawki wynoszą od 3% do 7% w zależności od kwoty.
- Możliwość uniknięcia podatku istnieje przy zgłoszeniu zachowku do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy; dotyczy to osób z zerowej grupy podatkowej.
- W przypadku braku wypłaty zachowku, uprawniony może wystąpić z roszczeniem o zapłatę wartości zachowku wobec spadkobiercy.
