Umowa zlecenie jest jednym z popularniejszych rodzajów umów cywilnoprawnych, które wciąż budzą wiele pytań, zwłaszcza w kontekście obowiązków podatkowych. W artykule przyjrzymy się, kto jest odpowiedzialny za płacenie podatku od umowy zlecenia i jakie zasady obowiązują w 2025 roku. Zrozumienie tych kwestii jest kluczowe zarówno dla zleceniodawców, jak i zleceniobiorców.
Co to jest umowa zlecenie?
Umowa zlecenie jest rodzajem umowy cywilnoprawnej, regulowanej przez Kodeks Cywilny, co oznacza, że nie daje takich samych uprawnień jak umowa o pracę. W ramach umowy zlecenie zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania określonych czynności na rzecz zleceniodawcy, lecz nie musi jej wykonywać w stałym miejscu ani pod ścisłym nadzorem. Ważną cechą tej umowy jest brak stosunku podporządkowania, co odróżnia ją od umowy o pracę. W praktyce oznacza to, że zleceniobiorca nie podlega bezpośrednim poleceniom pracodawcy, co jednak nie zwalnia go z obowiązku przestrzegania określonych wytycznych dotyczących realizacji zlecenia.
Umowa zlecenie jest korzystna dla pracodawców, głównie z uwagi na niższe koszty zatrudnienia, jak również mniejsze formalności związane z jej zawarciem. Jednakże, dla zleceniobiorców, oznacza to brak wielu przywilejów, takich jak płatny urlop czy wynagrodzenie za czas choroby. W 2025 roku minimalna stawka godzinowa dla umowy zlecenia wynosi 30,50 zł brutto, co jest istotnym elementem zabezpieczenia finansowego dla wykonujących zlecenie.
Kto płaci podatek od umowy zlecenie?
Podatek dochodowy od umowy zlecenie jest pobierany na bieżąco w formie zaliczek, co oznacza, że zleceniobiorca nie otrzymuje całej kwoty brutto, a jedynie wynagrodzenie pomniejszone o obowiązkowe potrącenia. Zaliczka na podatek jest obliczana od dochodu, czyli wynagrodzenia po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne. Wysokość zaliczki zależy od kilku czynników, w tym od tego, czy zleceniobiorca złożył oświadczenie o stosowaniu kosztów uzyskania przychodu oraz czy jego dochody przekraczają pierwszy próg podatkowy.
W praktyce oznacza to, że w trakcie roku podatek jest pobierany częściowo, a ostateczne rozliczenie następuje przy składaniu rocznego PIT-u. Jeśli w ciągu roku zaliczki były za wysokie, podatnik może liczyć na zwrot nadpłaconej kwoty, a jeśli były za niskie – konieczna będzie dopłata. Obowiązek odprowadzenia zaliczek na podatek dochodowy spoczywa na zleceniodawcy, który jest płatnikiem podatku.
Podatek a składki ZUS
Obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku umowy zlecenie zależy od kilku czynników, przede wszystkim od tego, czy zleceniobiorca posiada inne tytuły do ubezpieczeń. Jeżeli umowa zlecenie jest jedynym źródłem dochodu, to podlega pełnemu oskładkowaniu, obejmując składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe (dobrowolne) oraz wypadkowe. Zleceniodawca ma obowiązek zgłoszenia zleceniobiorcy do ZUS i opłacania należnych składek, chyba że umowa jest zawarta z osobą prowadzącą własną działalność gospodarczą, która sama opłaca swoje ubezpieczenia.
Jak wygląda rozliczenie PIT przy umowie zlecenie?
Rozliczenie umowy zlecenie odbywa się zazwyczaj na formularzu PIT-37, jeśli zleceniobiorca uzyskiwał przychody wyłącznie od płatników, którzy pobierali zaliczki na podatek. Jeśli natomiast samodzielnie obliczał i wpłacał zaliczki, powinien użyć PIT-36. W obu przypadkach podatek dochodowy nalicza się według skali podatkowej. Przy rozliczeniu należy skorzystać z kwoty zmniejszającej podatek, wynoszącej 3 600 zł rocznie oraz kwoty wolnej od podatku, równej 30 000 zł – w przypadku składania rozliczenia przez internet, obie ulgi naliczają się automatycznie.
W przypadku zleceniobiorców, którzy nie ukończyli 26. roku życia, obowiązuje dodatkowa ulga – zwolnienie z podatku dochodowego do kwoty 85 528 zł rocznego przychodu. To oznacza, że młodzi podatnicy, którzy są zatrudnieni na podstawie umowy zlecenie, nie mają konieczności opłacania podatku dochodowego, o ile nie przekroczą tego limitu.
W jakich przypadkach zleceniodawca nie jest płatnikiem?
Nie zawsze zleceniodawca pełni rolę płatnika podatku dochodowego. W przypadkach, gdy umowy zlecenie są zawierane pomiędzy osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej, zleceniodawca nie pełni obowiązków płatnika. W takich sytuacjach, to na zleceniobiorcy spoczywa obowiązek samodzielnego rozliczenia się z podatku dochodowego i nie ma konieczności wystawiania dokumentów takich jak PIT-11.
Zaliczki na podatek a nierezydenci podatkowi
W przypadku zleceniobiorców, którzy nie są polskimi rezydentami podatkowymi, podatek pobierany jest ryczałtem w stawce 20% od czystej wartości przychodu, bez uwzględnienia kosztów uzyskania przychodu. Wyjątkiem jest sytuacja, w której podatnik nierezydent przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku, wtedy nie pobiera się podatku zryczałtowanego, lecz wystawia PIT-11 oraz ujmuje zaliczki w PIT-4R.
Dla nierezydentów posiadających certyfikat rezydencji podatkowej stosuje się zapisy umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, co oznacza, że obowiązują wtedy stawki wynikające z tej umowy. Rozliczenie podatkowe umowy zlecenie zależy od wielu czynników, dlatego warto zasięgnąć porady specjalisty, aby upewnić się, że wszystko jest zgodne z obowiązującymi przepisami.
Co warto zapamietać?:
- Umowa zlecenie to umowa cywilnoprawna, która nie zapewnia takich samych praw jak umowa o pracę, a w 2025 roku minimalna stawka godzinowa wynosi 30,50 zł brutto.
- Podatek dochodowy od umowy zlecenie jest pobierany w formie zaliczek przez zleceniodawcę, a ostateczne rozliczenie następuje przy składaniu rocznego PIT-u.
- Obowiązek opłacania składek ZUS zależy od innych źródeł dochodu zleceniobiorcy; pełne oskładkowanie dotyczy tylko, gdy umowa zlecenie jest jedynym źródłem dochodu.
- Rozliczenie PIT dla umowy zlecenie odbywa się na formularzu PIT-37 lub PIT-36, z ulgą na kwotę 3 600 zł rocznie oraz kwotą wolną od podatku do 30 000 zł.
- Nierezydenci podatkowi płacą podatek ryczałtem w stawce 20%, chyba że przebywają w Polsce dłużej niż 183 dni, co zmienia zasady rozliczenia.
